جلد 26 -
جلد 26 - صفحات 78-77 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Rahmani P, Molaei Tavana F. Winter of Thoughts: Students' Brain Deadlock During Wartime and the Need to Reconsider Educational Support. Iranian Journal of Medical Education 2026; 26 :77-78
URL: http://ijme.mui.ac.ir/article-1-5959-fa.html
URL: http://ijme.mui.ac.ir/article-1-5959-fa.html
رحمانی پروین، ملائی توانی فاطمه. زمستان اندیشهها: بنبست مغزی دانشجویان در دوران جنگ و ضرورت بازنگری در حمایتهای آموزشی. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی. 1405; 26 () :77-78
کمیته تحیقات دانشجویی، داﻧﺸﻜﺪه پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ، fatemeh602.tavana@gmail.com
چکیده: (17 مشاهده)
جنگ اغلب با آسیبهای جسمانی، تخریب زیرساختها و تهدید امنیت فیزیکی شناخته میشود؛ با این حال، در سطوح عمیقتر، آثار گسترده روانشناختی و نوروبیولوژیکی نیز دارد که کمتر مورد توجه نظامهای آموزشی است. یکی از ابعاد کمتر توجه شده این وضعیت، تأثیر مواجهه مداوم با اخبار تهدیدآمیز، ناامنی ادراکشده و استرس پایدار بر کارکردهای شناختی دانشجویان، بهویژه دانشجویان علوم پزشکی میباشد. گروهی که علاوهبر تجربه تنشهای عمومی جامعه، بهطور همزمان در معرض فشارهای تحصیلی، ارزیابیهای مستمر و الزامات محیطهای بالینی قرار دارند(1). قرارگیری طولانیمدت در معرض محرکهای استرسزا از جمله اخبار ناگوار، اختلال در الگوی خواب، افزایش اضطراب و کاهش حس کنترل فردی که موجب فعالسازی پاسخهای فیزیولوژیک انطباقی با هدف حفظ بقا میشود. بنابراین، تداوم این وضعیت میتواند به تغییرات تدریجی در عملکرد شناختی منجر شده و چرخهای از افت تمرکز، کاهش ظرفیت پردازش اطلاعات، اختلال در تثبیت یادگیری و کاهش خلاقیت شناختی ایجاد کند(2و3).
دانشجویان علوم پزشکی بهدلیل ماهیت حرفهای آموزش خود، علاوهبر تجربه ناامنی اجتماعی، بهطور مکرر با تصاویر و روایتهای بالینی مرتبط با آسیب، بیماری و مرگ مواجه هستند که این امر میتواند بار هیجانی بیشتری بر آنان تحمیل کند. اگرچه این وضعیت ممکن است در نگاه نخست فقط بهعنوان یک واکنش روانشناختی تلقی شود، اما شواهد پژوهشی نشان میدهد استرس مزمن و تهدید ادراکشده میتوانند با تغییر در کارکرد شبکههای عصبی، حافظه کاری، تصمیمگیری و انعطافپذیری شناختی همراه باشند. فعالسازی مداوم محور هیپوتالاموس–هیپوفیز–آدرنال، در کنار پیامدهای نوروبیولوژیک ناشی از اختلال خواب و فرسودگی روانی، بستر افت عملکرد تحصیلی را فراهم میکند(4). این افت بهتنهایی به کاهش انگیزه محدود نمیشود، بلکه در قالب کاهش کیفیت پردازش اطلاعات، کندی بازیابی حافظه، افزایش خطاهای یادگیری و ضعف در حل مسئله در محیطهای آموزشی و ارزشیابیها تظاهر پیدا میکند.
چنین وضعیتی را میتوان بهمثابه نوعی «بنبست مغزی» توصیف کرد. حالتی که در آن دانشجو علیرغم تلاش مستمر، توان ورود به یادگیری عمیق، تحلیل بالینی و تولید ایدههای نوآورانه را از دست میدهد. پیامدهای این پدیده فراتر از افت نمرات یا کاهش عملکرد تحصیلی است. در حوزه علوم پزشکی، کاهش تمرکز و اختلال در قضاوت تصمیمگیری میتواند کیفیت یادگیری مهارتهای بالینی، استدلال تشخیصی و قضاوت حرفهای را تحت تأثیر قرار دهد. مطالعات نشان دادهاند که استرس مزمن با افزایش خطاهای شناختی و کاهش دقت تصمیمگیری در محیطهای درمانی ارتباط دارد. از اینرو، غفلت از سلامت شناختی دانشجویان در شرایط جنگ ممکن است پیامدهایی فراتر از محیط دانشگاه و حتی تأثیرگذار بر کیفیت خدمات سلامت به همراه داشته باشد(5). از سوی دیگر، ساختارهای آموزشی نیز در شرایط جنگ با چالشهای زیادی روبرو میشوند؛ از اختلال در برنامههای آموزشی و کارآموزی گرفته تا کاهش دسترسی پایدار به اینترنت و منابع آموزشی.
اگر چه فناوریهای آموزشی و آموزشهای مجازی میتوانند بخشی از این کمبود را جبران کنند، اما خود این بسترها در صورت طراحی نامناسب، با خستگی دیجیتال و کاهش تعامل مؤثر همراه هستند. بنابراین، مسئله فقط انتقال محتوا نیست، بلکه حفظ ظرفیت شناختی دانشجو برای دریافت و پردازش محتواست. در چنین شرایطی، بازنگری در سیاستهای حمایتی دانشگاهها ضروری به نظر میرسد. طراحی انعطافپذیر ارزشیابیها، تعدیل بار آموزشی، تقویت خدمات سلامت روان، آموزش مهارتهای تنظیم هیجان و مدیریت استرس و ایجاد سازوکارهای ارتباطی شفاف میتواند به کاهش فشار شناختی دانشجویان کمک کند. تداوم آموزش در دوران بحران زمانی معنا مییابد که همزمان از سلامت روان و کارکرد شناختی یادگیرندگان نیز محافظت شود. به نظر میرسد توجه به «زمستان اندیشهها» نه بهعنوان یک استعاره ادبی، بلکه بهعنوان واقعیت آموزشی و سلامتمحور، گامی ضروری در جهت حفظ کیفیت آموزش علوم پزشکی و تضمین ایمنی آینده خدمات سلامت باشد.
تقدیر و تشکر: نویسندگان اعلام میدارند که هیچگونه حمایت مالی یا معنوی خاصی از سوی سازمان یا فردی برای این پژوهش دریافت نشده است.
دانشجویان علوم پزشکی بهدلیل ماهیت حرفهای آموزش خود، علاوهبر تجربه ناامنی اجتماعی، بهطور مکرر با تصاویر و روایتهای بالینی مرتبط با آسیب، بیماری و مرگ مواجه هستند که این امر میتواند بار هیجانی بیشتری بر آنان تحمیل کند. اگرچه این وضعیت ممکن است در نگاه نخست فقط بهعنوان یک واکنش روانشناختی تلقی شود، اما شواهد پژوهشی نشان میدهد استرس مزمن و تهدید ادراکشده میتوانند با تغییر در کارکرد شبکههای عصبی، حافظه کاری، تصمیمگیری و انعطافپذیری شناختی همراه باشند. فعالسازی مداوم محور هیپوتالاموس–هیپوفیز–آدرنال، در کنار پیامدهای نوروبیولوژیک ناشی از اختلال خواب و فرسودگی روانی، بستر افت عملکرد تحصیلی را فراهم میکند(4). این افت بهتنهایی به کاهش انگیزه محدود نمیشود، بلکه در قالب کاهش کیفیت پردازش اطلاعات، کندی بازیابی حافظه، افزایش خطاهای یادگیری و ضعف در حل مسئله در محیطهای آموزشی و ارزشیابیها تظاهر پیدا میکند.
چنین وضعیتی را میتوان بهمثابه نوعی «بنبست مغزی» توصیف کرد. حالتی که در آن دانشجو علیرغم تلاش مستمر، توان ورود به یادگیری عمیق، تحلیل بالینی و تولید ایدههای نوآورانه را از دست میدهد. پیامدهای این پدیده فراتر از افت نمرات یا کاهش عملکرد تحصیلی است. در حوزه علوم پزشکی، کاهش تمرکز و اختلال در قضاوت تصمیمگیری میتواند کیفیت یادگیری مهارتهای بالینی، استدلال تشخیصی و قضاوت حرفهای را تحت تأثیر قرار دهد. مطالعات نشان دادهاند که استرس مزمن با افزایش خطاهای شناختی و کاهش دقت تصمیمگیری در محیطهای درمانی ارتباط دارد. از اینرو، غفلت از سلامت شناختی دانشجویان در شرایط جنگ ممکن است پیامدهایی فراتر از محیط دانشگاه و حتی تأثیرگذار بر کیفیت خدمات سلامت به همراه داشته باشد(5). از سوی دیگر، ساختارهای آموزشی نیز در شرایط جنگ با چالشهای زیادی روبرو میشوند؛ از اختلال در برنامههای آموزشی و کارآموزی گرفته تا کاهش دسترسی پایدار به اینترنت و منابع آموزشی.
اگر چه فناوریهای آموزشی و آموزشهای مجازی میتوانند بخشی از این کمبود را جبران کنند، اما خود این بسترها در صورت طراحی نامناسب، با خستگی دیجیتال و کاهش تعامل مؤثر همراه هستند. بنابراین، مسئله فقط انتقال محتوا نیست، بلکه حفظ ظرفیت شناختی دانشجو برای دریافت و پردازش محتواست. در چنین شرایطی، بازنگری در سیاستهای حمایتی دانشگاهها ضروری به نظر میرسد. طراحی انعطافپذیر ارزشیابیها، تعدیل بار آموزشی، تقویت خدمات سلامت روان، آموزش مهارتهای تنظیم هیجان و مدیریت استرس و ایجاد سازوکارهای ارتباطی شفاف میتواند به کاهش فشار شناختی دانشجویان کمک کند. تداوم آموزش در دوران بحران زمانی معنا مییابد که همزمان از سلامت روان و کارکرد شناختی یادگیرندگان نیز محافظت شود. به نظر میرسد توجه به «زمستان اندیشهها» نه بهعنوان یک استعاره ادبی، بلکه بهعنوان واقعیت آموزشی و سلامتمحور، گامی ضروری در جهت حفظ کیفیت آموزش علوم پزشکی و تضمین ایمنی آینده خدمات سلامت باشد.
تقدیر و تشکر: نویسندگان اعلام میدارند که هیچگونه حمایت مالی یا معنوی خاصی از سوی سازمان یا فردی برای این پژوهش دریافت نشده است.
واژههای کلیدی: نامه به سردبیر، زمستان اندیشهها
نوع مطالعه: نامه به سردبیر |
موضوع مقاله:
مديريت آموزشي
دریافت: 1405/2/17 | پذیرش: 1405/2/10 | انتشار: 1405/2/10 | انتشار الکترونیک: 1405/2/10
دریافت: 1405/2/17 | پذیرش: 1405/2/10 | انتشار: 1405/2/10 | انتشار الکترونیک: 1405/2/10
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
