مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی

مقدمه: تربیت پرستاران در مقطع دکتری، نقش محوری در ارتقای حرفه پرستاری و بهبود نظام سلامت ایفا می‌کند. برای ارتقای کیفیت آموزش در این سطح، مقایسه و تحلیل نظام‌های آموزشی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. بر همین اساس، مطالعه حاضر با هدف مقایسه تطبیقی برنامه دکتری تخصصی پرستاری در ایران با دانشکده‌های پرستاری دانشگاه اموری(Emory) آمریکا و دانشگاه خیبر(Khyber) پاکستان طراحی و اجرا گردید.

روش‌ها: در این مطالعه توصیفی-تطبیقی که در سال ۱۴۰۴ انجام شد، با بهره‌گیری از جستجوی اینترنتی منابع مرتبط و کلیدواژه‌های فارسی و انگلیسی «دکتری پرستاری»، «آموزش پرستاری» و «برنامه درسی»، به مرور مؤلفه‌های برنامه‌های درسی مصوب دکتری پرستاری در سه نظام دانشگاهی شامل ایران (1395)، دانشگاه اموری(Emory) آمریکا (۲۰۲۵) و دانشگاه خیبر پاکستان (۲۰۲۱) پرداخته شد. مؤلفه‌های کلیدی از جمله چشم‌انداز، رسالت، اهداف، شرایط پذیرش، ساختار دوره، روش‌های ارزشیابی و انتظارات از فارغ‌التحصیلان توسط پژوهشگران شناسایی و داده‌ها به‌طور هدفمند و بر پایه معیارهای تعیین‌شده استخراج و دسته‌بندی گردید. برای مقایسه تطبیقی از الگوی چهار مرحله‌ای بردی(Bereday) استفاده گردید.

نتایج: علی‌رغم شباهت‌های موجود در رسالت، چشم‌انداز، اهداف، ساختار آموزشی، معیارهای پذیرش و شیوه‌های ارزشیابی، برنامه‌های ایران و پاکستان بر پاسخ‌گویی به نیازهای نظام سلامت متمرکزند، دانشگاه اموری(Emory) رویکردی پژوهش‌محور، تولید دانش، نوآورانه و بین‌المللی دارد. محتوای درسی ایران نسبت به دو برنامه دیگر تأکید کم‌تری بر پژوهش و نوآوری دارد.

نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌های حاصل از این مطالعه، ضرورت بازنگری اساسی در برنامه آموزشی دکتری پرستاری ایران مشهود است. به‌روزرسانی رسالت، چشم‌انداز و برنامه و انطباق ساختار و محتوای درسی با اهداف تعیین‌شده، برای ارتقای کیفیت آموزش، تقویت رویکرد پژوهشی و پاسخ‌گویی به نیازهای رو‌به‌تحول نظام سلامت از اهمیت بالایی برخوردار می‌باشد. همچنین حرکت به‌سوی تخصصی‌سازی آموزش دکتری پرستاری در ایران مستلزم بازنگری و طراحی برنامه درسی متناسب با نقش‌ها و شایستگی‌های تخصصی مورد انتظار است.