مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی

مقدمه: پذیرش دانشجو در مقاطع تحصیلات تکمیلی، در صورتی‌که متناسب با ظرفیت‌های آموزشی و امکانات موجود نباشد، می‌تواند به افت کیفیت آموزش منجر شود. مطالعه حاضر با هدف طراحی مدل تعیین ظرفیت‌ پذیرش دانشجویان در رشته مقاطع تحصیلات تکمیلی در دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام شد.

روش‌ها: پژوهش حاضر در سه مرحله به‌صورت متوالی انجام شد. در مرحله اول، معیارها و محدودیت‌های تعیین ظرفیت پذیرش دانشجویان از طریق مرور جامع مطالعات و مصاحبه با 22 مطلع کلیدی شناسایی گردید. در مرحله دوم، پس از تعیین و وزن‌دهی معیارها، با بهره‌گیری از مدل‌سازی برنامه‌ریزی خطی و مدل تعیین ظرفیت طراحی شد و در جلسه نظرخواهی با 13 نفر از خبرگان، مورد اعتباریابی قرار گرفت. در مرحله سوم، با استفاده از مدل پیشنهادی و داده‌های موجود، ظرفیت پذیرش دانشجویان مقاطع کارشناسی ‌ارشد و دکتری برای یکی از دانشکده‌های دانشگاه علوم پزشکی تهران محاسبه شد و نتایج حاصل در نشست خبرگان مورد ارزیابی و تأیید قرار گرفت.

نتایج: در مرحله نخست، 51 معیار و 32 محدودیت برای تعیین ظرفیت پذیرش دانشجو در رشته مقاطع تحصیلات تکمیلی شناسایی گردید. مدل پیشنهادی با هدف بیشینه‌سازی ظرفیت پذیرش، با در نظر گرفتن محدودیت‌ها و بر مبنای 20 معیار اولویت‌دار طراحی شد. در مرحله سوم، براساس داده‌های مربوط به مؤلفه‌های اولویت‌دار در یک دانشکده منتخب و با استفاده از مدل پیشنهادی، ظرفیت پذیرش دانشجویان کارشناسی ‌ارشد و دکتری برای 10 گروه آموزشی به‌ترتیب 30 و 15 نفر برآورد گردید.

نتیجه‌گیری: مدل پیشنهادی با استفاده از مؤلفه‌های تاثیرگذار بر آموزش دانشجو، می‌تواند راهنمای مناسبی برای تعیین ظرفیت پذیرش رشته مقاطع تحصیلات تکمیلی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور ‌باشد. این مدل با تأکید بر سیاست‌گذاری آگاه از شواهد و مشارکت ذی‌نقشان مرتبط، جایگزین مناسبی برای تصمیم‌گیری‌های سلیقه‌ای است و می‌تواند به بهینه‌سازی پذیرش دانشجو، ارتقای کیفیت و توسعه متوازن در آموزش پزشکی کمک‌ کند.