Iranian Journal of Medical Education

fa چالش‌های آموزش دندانپزشکی در دوران پساکرونا، آثار مثبت و منفی کرونا بر سیستم آموزش دندانپزشکی Challenges of dental education in the post-COVID-19e era, the positive and negative effects of COVID-19 pandemic on the dental education system ارزشيابي برنامه Program Evaluation نامه به سردبیر Letter to Editor <div style="text-align: justify;"> اپیدمی کرونا که از کشور چین آغاز شد، به یکی از سخت‌ترین چالش‌های بهداشتی و درمانی در طول حیات بشر تبدیل شد و رشته دندانپزشکی هم از گردباد تغییرات حاصل کرونا در امان نماند. همه‌گیری کرونا تغییرات فراوانی در آموزش دانشجویان دندانپزشکی در تمام کشورها ایجاد کرد، مراکز آموزش دندانپزشکی خطرات ایمنی بزرگی را برای بیماران و دانشجویان در نظر گرفتند. نگرانی بالای تصمیم‌گیران نظام درمانی و آموزشی کشور به دلیل نحوه گسترش اپیدمی، احتمال بالای آلوده شدن دانشجویان با آئروسل‌های بیماری و اهمیت فاصله‌گذاری اجتماعی طی این پاندمی باعث شد که دستور تعطیلی مراکز آموزشی صادر شود. اپیدمی کرونا، تغییرات فراوانی در آموزش دانشجویان دندانپزشکی در تمام کشورها ایجاد کرد و باعث شد که بسیاری از آنها مجبور به گذراندن واحدها به شکل مجازی شوند(1). در بحبوحه این بحران ما شاهد به سرعت بسته شدن دانشگاه&lrm;ها و شروع آموزش مجازی و تحول ناگهانی در کل سیستم آموزشی بودیم. بحران کرونا باعث، کاهش شدید کیفیت آموزش‌های عملی دانشجویان دندانپزشکی و از طرف دیگر، حضور کمتر بیماران در دانشکده‌های دندانپزشکی شده بود. خیلی از دانشگاه‌ها اذعان داشتند که آموزش مهارت&lrm;های بالینی ابتدایی مورد نیاز دانشجویان دندانپزشکی در طول مدت همه‌گیری کاری به شدت سخت و دشوار بوده است. تحقیقات فراوانی در حیطه‌های مختلفی به ارتباط کرونا و دندانپزشکی پرداخته‌اند، اما کمتر به بررسی چالش‌ها و مشکلات دانشجویان دندانپزشکی از نظر آموزشی پرداخته شده است. اگرچه دانشجویان کشورهای مختلف به کلاس‌های حضوری عملی و تئوری خود بازگشته&lrm;اند؛ اما اکثرا دانشجویان نسبت به اینکه برنامه فعلی سیستم آموزشی بتواند کمبودهای آموزشی سال&lrm;های پیش را جبران کند به شدت بدبین می‌باشند و معتقد هستند که در هنگام فارغ&lrm;التحصیلی نسبت به نسل‌های قبلی، آموزش کمتری دیده‌اند. اکثر دانشجویان دندانپزشکی در طول دوران کرونا، هیچ مهارت عملی نیاموخته‌اند و با توجه به شرایط پیش آمده می‌توان با قاطعیت گفت که ضعف آموزش مهارت‌های عملی، برای همه دانشجویان دندانپزشکی در کشورهای مختلف به یک چالش تبدیل شده است و باید انتظار رخداد افت صلاحیت‌های بالینی نسل جدید فارغ‌التحصیلان دندانپزشکی را داشته باشیم؛ همچنین باعث عوارض درازمدت زیادی در زمینه آموزش دندانپزشکی خواهد شد. به عبارت دیگر در آینده نه&lrm;چندان دور ما با نسل جدیدی از دندانپزشکان روبه‌رو خواهیم بود که به‌دلیل نداشتن تمرین کافی بر بالین بیماران با کمبود مهارت‌های عملی مواجه هستند(2). در طول بحران دانشجویان با طیف جدیدی از مشکلات ظهور کرده همراه با کرونا از جمله نبود فضای فیزیکی لازم در بسیاری از مراکز آموزشی، کاسته شدن مدت زمان حضور در هر بخش آموزشی دانشکده، عدم وجود تعداد کافی بیمار مراجعه‌کننده به دانشکده‌ها و حتی اثرات منفی روانی ناشی از ترس از آلوده شدن به ویروس و افسردگی رو به رو شدند. تاثیرات این مشکلات همچنان بعد از بازگشایی مجدد دانشگاه‌ها باقی است(3). تحقیقات جدید در دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی رزمن در آمریکا نشان می&lrm;دهد که بیش از ۷۰ درصد دانشجویان، آموزش مجازی خود را در دوران پاندمی کرونا مفید و نتیجه بخش می‌دانند در حالی که فقط ۲۷ درصد از آنان آموزش بالینی و عملی را در این دوران مفید دانسته‌اند و طبق آن کیفیت آموزش واحدها بزرگترین دغدغه و نگرانی دانشجویان بوده است(4). شایان ذکر است که تأثیر پاندمی کروناویروس، سراسر هم منفی نبوده است. بسیاری از مراکز دانشگاهی برای ادامه دادن به روند آموزشی دانشجویان مجبور به استفاده از تکنولوژی و آموزش آنلاین شدند و در خیلی از دانشکده&lrm;ها تقریباً تمام واحدهای درسی تئوری به&lrm;صورت آنلاین ارائه شدند. به عبارت دیگر از تاثیرات مثبت بیماری کرونا، استفاده از فناوری&lrm;های آموزش مجازی بود که این امکان را برای دانشجویان فراهم می‌کرد که واحدهای تئوری خود را زیر نظر بهترین اساتید ادامه دهند(5). با توجه به اینکه دانشکده‌های دندانپزشکی به تازگی بازگشایی مجدد شده‌اند و درحال تلاش هستند، تا سیستم آموزشی خود را به حالت قبل برگرداندند، اطلاعات زیادی در مورد تغییرات سیستم آموزشی پس از بحران کرونا وجود ندارد و هنوز مطالعه نظام‌مندی صورت نگرفته است؛ اما یکسری تغییرات از جمله کاهش مدت و فشرده‌سازی آموزش بالینی دانشجویان در واحدهای مختلف، کاهش الزامات‌های آموزشی دانشجویان، کاهش علاقه اساتید به آموزش‌های کلینیکی و... به شدت مشهود و واضح می‌باشد. در مجموع می‌توان گفت که اثر کووید-۱۹ بر آموزش دندانپزشکی به شدت پیچیده بوده است. همگی به خوبی می‌دانیم که مهم‌ترین هدف مراکز دانشگاهی دندانپزشکی، تربیت دندانپزشکان توانمند می‌باشد و با توجه به شرایط پیش آمده برای تحقق این هدف نیازمند تجدید نظر در نحوه آموزش هستیم. تازه‌های تحقیق مهرداد شهرکی: <a href="https://scholar.google.com/scholar?hl=en&as_sdt=0%2C5&q=Mehrdad+Shahraki&oq=Mehrdad">Google Scholar</a>  </div> Letter To Editor نامه به سردبیر, آموزش دندانپزشکی Letter To Editor, Dental Education 92 93 http://ijme.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4827-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammadrasoul Asadi محمدرسول اسعدی mohammadrasadi378@gmail.com 7000319475328460088509 0009-0003-5057-9006 Yes Zahedan University of Medical Sciences,Zahedan,Iran دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، زاهدان، ایران Sadra amirpourharadasht صدرا امیرپورهره دشت sadraharadasht@gmail.com 7000319475328460088510 7000319475328460088510 No Zahedan University of Medical Sciences,Zahedan,Iran گروه آموزشی جراحی فک و صورت، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، زاهدان، ایران Mehrdad Shahraki مهرداد شهرکی mehrdadshahraki7100@gmail.com 7000319475328460088511 7000319475328460088511 No Zahedan University of Medical Sciences,Zahedan,Iran گروه آموزشی جراحی فک و صورت، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، زاهدان، ایران.