Iranian Journal of Medical Education
مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی
Iranian Journal of Medical Education
Medical Sciences
http://ijme.mui.ac.ir
70
journal70
1608-9359
1735-8892
10.48305
fa
jalali
1401
1
1
gregorian
2022
4
1
22
online
1
fulltext
fa
معرفی ابزارهای نگارش گزارش مطالعات کیفی در آموزش علوم پزشکی
Guide for reporting a qualitative study
ساير موارد
other
نامه به سردبیر
Letter to Editor
<span style="font-size:12pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">امروزه شاهد استفاده روز افزون از روش­های مطالعه کیفی در توسعه دانش آموزش علوم پزشکی هستیم. زیرا بسیاری از پدیده­ها، مسائل و سؤالات حوزه آموزش نیازمند رویکردهای کیفی برای واکاوی معنادار مشکلات آموزشی و ارائه راهکارها، بررسی درک عمیقِ تجارب ذینفعان مختلف و شناخت و تحلیل ژرف بافت آموزشی است(1). محققان حوزه مطالعات کیفی معتقدند یک گزارش بهینه از مطالعه کیفی به مخاطبان این امکان را می</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:"></span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">دهد تا پیچیدگی­های مطالعه را به زبان ساده درک کنند، در بررسی نقادانه مطالعه مشارکت فعالی داشته باشند و از نتایج برای حل مشکل و یا از روند مطالعه برای طراحی پژوهش­های آتی استفاده نمایند(2). </span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:12pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">علیرغم اهمیت گزارش و انتشار پژوهش، نگارش علمی یک گزارش مطالعه کیفی برای بسیاری از دانشجویان و محققان تازه کار در حیطه پژوهش</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">های کیفی چالش برانگیز است. کوربین و اشتراوس</span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt">Corbin) </span><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt">&</span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt">Strauss</span><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt">) </span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">اذعان داشتند همیشه نگارش یک مطالعه کیفی از دشواری</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:"></span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">های زیادی برخوردار است، زیرا ساختار مطالعات کیفی پیچیده بوده و روش</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:"></span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">های جمعآوری داده­ها و نوع داده</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">ها متنوع و مبتنی بر تامل و درگیری مداوم ذهن محقق است. در این رابطه مهم است از خود سؤال کنیم پیام اصلی مطالعه چیست و چگونه می</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">توان همه یا بخشی از آن را در قالب</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">های علمی (گزارش طرح، پایاننامه، رساله، مقاله، کنفرانس) به درستی نگارش کرد؟(3). در پاسخ به این سؤال، برخی از محققان به تدوین استانداردهای مختلفی برای گزارش</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:"></span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">دهی علمی یک مطالعه کیفی پرداخته­اند که متداول و جامع­ترین ابزارها شامل </span>COREQ<span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">، </span> ENTREQ<span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">و</span>SRQR<span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut=""> است.</span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:12pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">ابزار</span> COREQ <span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">یا معیارهای تلفیقی برای گزارش مطالعه کیفی، چک لیست 32 آیتمی است که توسط تونگ (</span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt">Tong</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">) و همکاران تدوین شد. این ابزار بر گرفته از یک مطالعه مروری و تحلیل کیفی بر چکلیست</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">های موجود برای نگارش مطالعات کیفی است. چک لیست مورد نظر به محققان کمک می</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:"></span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">کند تا با معیارهای گزارش دهی مطالعه کیفی در حیطه تیم پژوهش و انعکاسپذیری در دو بخش ویژگی­های فردی و ارتباط با مشارکتکنندگان (8 معیار)، حیطه طراحی مطالعه در سه بخش چارچوب نظری، محیط و روش گردآوری داده</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">ها (15 معیار) و حیطه تحلیل و یافته</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">ها در دو بخش تحلیل داده</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">ها و گزارش یافته</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">ها (9 معیار) آشنا شوند. ابزار مربوطه برای انواع مطالعات کیفی به ویژه روش</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">های مبتنی بر مصاحبه و گروه</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">های متمرکز مناسب اعلام شده است(4). </span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:12pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">ابزار </span>ENTREQ<span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut=""> تحت عنوان ارتقاء شفافیت در گزارش تحقیقات کیفی سلامت، در سال 2012 توسط تونگ (</span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt">Tong</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">) و همکاران مبتنی بر یک مطالعه مروری جامع پیشنهاد شد. این ابزار شامل معیارهای استاندارد جهت گزارش روش</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">های ترکیب یافته</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">ها در مطالعات کیفی چند مرحله</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">ای است. </span>ENTREQ<span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut=""> دارای 21 معیار در 5 بعد شامل مقدمه، روششناسی، مرور و انتخاب متون، ارزیابی کیفیت و ترکیب یافته­ها است که هر معیار به همراه توصیف و با مثال بیان شده است(5).</span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:12pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">ابزار</span>SRQR<span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut=""> تحت عنوان استانداردهای گزارش مطالعه کیفی، توسط او براین </span><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt">(</span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt">O'Brien</span><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt">)</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut=""> و همکاران طی یک مطالعه مرور کیفی بر دستورالعمل</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">های مختلف گزارش پژوهش در سال 2014 برای انواع مطالعات کیفی طراحی گردید. ابزار </span>SRQR<span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut=""> به توصیف و شرح 21 استاندارد گزارش مطالعه کیفی در ساختار عنوان، خلاصه، بیان مسأله، هدف یا سؤال پژوهش، رویکرد کیفی و پارادایم مطالعه، مشخصات پژوهشگر و انعکاسپذیری، زمینه و بافتار، روش</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">های نمونهگیری، مسائل اخلاقی در مورد مشارکت کنندگان، روش</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">های گردآوری داده</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">ها، ابزار و تکنولوژی­های گردآوری داده</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">ها، واحدهای مطالعه، پردازش داده</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">ها، تحلیل داده</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">ها، تکنیک</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">های افزایش کیفیت مطالعه، ترکیب و تفسیر، ارتباط با داده</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">های تجربی، ادغام با مطالعات قبلی و کاربرد داده</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">ها و انتقال آن به سایر حوزه</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">ها، محدودیت</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">ها، تعارض منافع و تأمین هزینه</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">ها می</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">­</span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">پردازد(2). </span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:12pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">به طور کلی، یکی از ضروریات رویکرد تحقیق کیفی شامل تدوین گزارشی جامع، عمیق و صحیح از روند طراحی، اجرا و نتایج مطالعه انجام شده به عنوان گام نهایی در فرایند تحقیق است. هدف از طراحی و تدوین استانداردها و ابزارهای گزارش</span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:"></span><span b="" lang="FA" style="font-family:" yagut="">دهی مطالعات کیفی هدایت محققان برای داشتن دیدی جامع و ریزبینانه برای انتقال علمی مطالعه به مخاطبان است(2). در راستای بهبود کیفیت نگارش علمی گزارشات مطالعات کیفی، ابزارهای معرفی شده در این مقاله به دانشجویان به ویژه در مقطع دکترا و پژوهشگران تازه کار کیفی در حوزه آموزش کمک می­نماید تا از آن به عنوان راهنمایی برای نگارش اصولی گزارش مطالعات کیفی استفاده نمایند.</span></span></span></span></span></span></span><br>
<br>
<br>
<span style="font-family:Tahoma;"><span style="font-size:13pt"><span style="line-height:115%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-size:14px;"><strong><span lang="FA">تازههای تحقیق</span></strong></span></span></span></span></span><br>
<strong><span style="font-size:12px;">فاطمه ابراهیم پور </span></strong><span style="font-size:13pt"><span style="line-height:115%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA">:<span style="font-size:12px;"><em> </em></span></span><span style="font-size:12px;"><em><a href="https://scholar.google.com/citations?hl=en&user=L-6J21gAAAAJ">Google Scholar</a> ,<a href="https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/?term=Fatemeh+Ebrahimpour">Pubmed</a></em></span></span></span></span></span></span><span style="font-size:13pt"><span style="line-height:115%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="FA" style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span><br>
<br>
Letter To Editor
نامه به سردبیر, مطالعات کیفی
Letter To Editor, qualitative study
156
157
http://ijme.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3883-2&slc_lang=fa&sid=1
Fatemeh
Ebrahimpour
فاطمه
ابراهیم پور
F.Ebrahimpour93@gmail.com
4321287332
7000319475328460088960
Yes
School of Nursing & Midwifery, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran
گروه پرستاری کودکان، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران.
Mahboobeh
Khabaz Mafinejad
محبوبه
خباز مافی نژاد
Mahboobe.Mafinezhad@gmail.com
7000319475328460088961
7000319475328460088961
No
Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran
گروه آموزش علوم پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران.