fa ارزشیابی برنامه‌های‌ آموزش خودمراقبتی دیابت در سیستم بهداشتی بر اساس الگوی سیپ ارزشيابي برنامه Program Evaluation پژوهشی اصیل Original research article <div style="border:solid #0070C0 3.0pt;padding:1.0pt 4.0pt 1.0pt 4.0pt;background:#DBE5F1;"><strong><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">مقدمه: </span></span></strong><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">تدوین و اجرای برنامه‌ها، تحقق آرمان‌ها و میزان دستیابی به هدف با استفاده از ارزشیابی امکان‌پذیر است. با ارزشیابی یک برنامه آموزش خودمراقبتی می‌توان به میزان سازگاری و هماهنگی برنامه و عوامل مؤثر در بهبود برنامه پی برد. پژوهش حاضر با هدف ارزشیابی برنامه خودمراقبتی دیابت نوع 2 براساس الگوی سیپ در سیستم بهداشتی سال 1397 انجام شد. </span></span><span style="font-family:b yagut;"></span><br> <strong><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">روش‌ها: </span></span></strong><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">در این مطالعه توصیفی و ارزشیابی، برنامه خودمراقبتی دیابت بر اساس الگوی سیپ مورد ارزشیابی قرار گرفت و اطلاعات به شکل مقطعی از شبکه بهداشت شهرستان مبارکه از استان اصفهان جمع‌آوری گردید. جامعه آماری مطالعه شامل 81 نفر از افراد مطلع یا درگیر اجرای برنامه خودمراقبتی دیابت شامل رییس مرکز بهداشت شهرستان ، کارشناس مسؤول مبارزه با بیماری‌ها، کارشناس مسؤول غیرواگیر شهرستان، مراقبین سلامت مراکز و پایگاه‌های بهداشتی(زن و مرد) و بهورزان خانه‌های بهداشت (زن و مرد) بودند که با روش سرشماری وارد مطالعه شدند. به منظور جمع‌آوری اطلاعات از پرسشنامه محقق ساخته اطلاعات مدل ارزشیابی </span></span><span dir="LTR">CIPP (</span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">Context, Input, Process and Product)</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;"> پس از تأیید روایی و پایایی استفاده شد. در نهایت داده‌های حاصل از پرسشنامه در دو سطح آمار توصیفی و آمار استنباطی شامل آزمون تی مستقل، ضریب همبستگی پیرسون و واریانس یک‌طرفه تجزیه و تحلیل شد. </span></span><span style="font-family:b yagut;"></span><br> <strong><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">نتایج: </span></span></strong><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">براساس الگوی سیپ میانگین نمره‌های ارزشیابی در حیطه زمینه 47/0</span></span><span style="font-size:13.0pt;">&plusmn;</span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">32/4، در حیطه درون‌داد 35/0</span></span><span style="font-size:13.0pt;">&plusmn;</span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">47/3 (به طور معناداری پایین‌تر از حد متوسط)، در حیطه فرآیند 34/0</span></span><span style="font-size:13.0pt;">&plusmn;</span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">17/4 و در حیطه برون‌داد 40/0</span></span><span style="font-size:13.0pt;">&plusmn;</span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">41/4 (بالاتر از حد متوسط) بود (05/0</span></span><span style="font-size:13.0pt;">></span> <span dir="LTR"><span style="font-size:13.0pt;">p</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">). نتایج مطالعه حاضر نشان داد میانگین نمره ارزشیابی براساس الگوی سیپ در هر سه حیطه زمینه، فرآیند و برون‌داد مطلوب و در حیطه درون‌داد نیمه مطلوب بود. </span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:9.0pt;"></span></span><br> <strong><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">نتیجه‌گیری:</span></span></strong><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;"> بر اساس نتایج ارزشیابی پیشنهاد می‌شود که ارزشیابی این برنامه به طور مستمر انجام و نقاط قوت و ضعف برنامه مشخص و اصلاح گردد.</span></span></div> <strong>Introduction: </strong><em>It is possible to formulate and execute programs, to achieve ideals and goal using evaluation. In reality, evaluation of a self-care education program can determine the degree of adaptation of the program and identify effective factors in improving the program. The aim of this study was to investigate the evaluation of the self-cared educational program of diabetes type II based on the CIPP(</em>Context,Input, Process,Product<em>) evaluation model in the city of Mobarakeh in 2018. </em><br> <strong>Methods: </strong><em>This study is descriptive and program evaluation based on the CIPP evaluation model. Information was collected in a cross-sectional fashion. Eighty one males and females participated in this study by the census method included the head of health center in the city, an expert in controlling diseases, an expert in charge of non-capture diseases of the city, health care observers in centers and health bases. In order to collect information, CIPP evaluation information questionnaires developed by the researchers. The gathered data were analyzed both descriptively and inferentially using</em> <em>chi squre tests, independent t-tests and ANOVA tests. Data was finally analyzed by SPSS version 22</em><br> <strong>Results:</strong> <em>The results of this study based on CIPP evaluation model showed that the average of evaluation scores were like these: In the domains of Context (4/32&plusmn;0/47), Input (3/87&plusmn;0/35) were significantly lower than the average, process (4/17&plusmn;0/34), and though the mean score of input (4/41&plusmn;0/40) was higher (p<0/05). The results revealed that the Mean Score based on CIPP evaluation model in three domains including context, process and output is desirable and input is semi-desirable.</em><br> <strong>Conclusion</strong>: <em>Based on the evaluation results, it is recommended to evaluate the program regularly and identify the strengths and weaknesses of the program</em><strong> <span dir="RTL"></span></strong> الگوی سیپ, ارزشیابی برنامه, خودمراقبتی, دیابت نوع 2 diabetes type II, CIPP Evaluation Model, Self-cared, Evaluation 472 482 http://ijme.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4120-1&slc_lang=fa&sid=1 Arash Najimi آرش نجیمی najimiarash@gmail.com 7000319475328460072845 7000319475328460072845 No Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan دانشگاه علوم پزشکی اصفهان Farzaneh Shafiee فرزانه شفیعی shafieefarzaneh51@gmail.com 5418868780 7000319475328460072846 No Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan دانشگاه علوم پزشکی اصفهان Fariba Haghani فریبا حقانی fariba.haghani@gmail.com 7000319475328460072847 7000319475328460072847 Yes Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan دانشگاه علوم پزشکی اصفهان