fa معیارهای تدریس اثربخش از دیدگاه اساتید و دانشجویان و میزان کاربست آن در فرایند آموزشی شيوه هاي آموزش Teaching Methods پژوهشی اصیل Original research article <div style="border:solid #0070C0 3.0pt;padding:1.0pt 4.0pt 1.0pt 4.0pt;background:#DBE5F1;"><strong><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">مقدمه: </span></span></strong><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">تدریس بعنوان یکی از فعالیت‌های اصلی آموزش و انجام موفق آن، مستلزم توجه به معیارهای آن می باشد. ازاین رو،</span></span> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">هدف مطالعه حاضر تعیین معیارهای تدریس اثربخش از دیدگاه اساتید و دانشجویان و میزان کاربست آن در فرایند آموزشی دانشگاه تبریز است.</span></span><span style="font-family:b yagut;"></span><br> <strong><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">روش‌ها: </span></span></strong><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">دراین مطالعه از نوع ترکیبی (کیفی- کمی) جامعه آماری کلیه دانشجویان دوره کارشناسی و کارشناسی ارشد و اعضای هیأت‌علمی دانشگاه تبریز بود. در بخش کمی روش نمونه‌گیری از نوع تصادفی طبقه‌ای بود که با استفاده از جدول مورگان 375 نفر از دانشجویان و 145 نفر از اساتید به عنوان نمونه انتخاب شدند. در بخش کیفی نیز، حجم نمونه اساتید و دانشجویان در مصاحبه تا زمانی که داده‌ها به حد اشباع برسد ادامه یافت و تعداد 14 نفر استاد و 30 نفر دانشجو از طریق نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها در بخش کمی از آمار توصیفی و استنباطی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:13.0pt;">t</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;"> تک نمونه ای) و در بخش کیفی نیز از روش اسمیت استفاده گردید.</span></span><span style="font-family:b yagut;"></span><br> <strong><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">نتایج: </span></span></strong><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">در بخش تحلیل کیفی، معیارهایی ازقبیل طراحی و تدوین درس، اجرا و ارائه درس، روابط انسانی و ویژگی‌های فردی و ارزشیابی به عنوان معیارهای تدریس اثربخش از دیدگاه دانشجویان و اساتید معرفی شد. در بخش کمی نیز مؤلفه طراحی و تدوین درس به ترتیب از دید اساتید و دانشجو با مقدار میانگین (66/2</span></span><span style="font-size:13.0pt;">&plusmn;</span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">35/3، 51/4</span></span><span style="font-size:13.0pt;">&plusmn;</span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">98/2)، مؤلفه اجرا و ارائه درس (14/5</span></span><span style="font-size:13.0pt;">&plusmn;</span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">58/3، 48/7</span></span><span style="font-size:13.0pt;">&plusmn;</span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">38/3)، مؤلفه روابط انسانی و ویژگی‌های فردی (92/2</span></span><span style="font-size:13.0pt;">&plusmn;</span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">48/3، 58/4</span></span><span style="font-size:13.0pt;">&plusmn;</span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">35/3) و مؤلفه ارزشیابی (15/2</span></span><span style="font-size:13.0pt;">&plusmn;</span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">69/3، 54/4</span></span><span style="font-size:13.0pt;">&plusmn;</span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">25/3) به عنوان معیارهای تدریس اثربخش در فرایند آموزشی دارای کاربرد بودند. </span></span><br> <strong><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">نتیجه‌گیری: </span></span></strong><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">به‌کارگیری این معیارها برای تدریس مؤثر در دانشگاه تبریز می‌تواند در ارتقا فرآیندهای آموزشی مؤثر واقع شود.</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:9.0pt;"></span></span></div> &nbsp;<br> <strong>Introduction</strong>: <em>Teaching as a main activates of instruction and successful doing of them is required attention to it creations&rsquo;. The purpose of this study was to determine the criteria of effective teaching and its application in the educational process of University of Tabriz from the viewpoints of Faculty members and students.</em><br> <strong>Methods</strong>: <em>This mixed method research (qualitative-quantitative) was conducted on a population including all of the undergraduate and graduate students and faculty members of Tabriz University. In quantitative part, sampling method was stright random. Using Morgan table, 375 students and 145 faculty members were selected as samples. In the qualitative part, sampling of faculty members and students in the interview continued until data saturation, and 14 faculty members and 30 students were selected through convenience sampling. Descriptive and inferential statistics (one-sample t-test) in the quantitative part, and Smith method in the qualitative part were used for data analysis.</em><br> <strong>Results:</strong> <em>In the qualitative part, the participants reported course design and development, implementation and presentation of course, human relations and personal characteristics, and evaluation as the criteria of effective teaching. In the quantitative part, from the viewpoints of faculty members and students respectively, the components: course design and development (3.3&plusmn;66.35, 4.2&plusmn;51.98), implementation and presentation of course (3.5&plusmn;58.14,3.7&plusmn;38.38), human relations and personal characteristics (3.3&plusmn;92.48, 3.4&plusmn;35.58), and evaluation (3.2&plusmn;15.69,2.4</em><em><span dir="RTL">&plusmn;</span></em><em>25.54) could be applied as the criteria of effective teaching in the educational process.</em><br> <strong>Conclusion</strong>: <em>Application of these criteria for effective teaching in University of Tabriz can contribute to the promotion of the educational process.</em> تدریس اثربخش, فرآیند آموزشی, دیدگاه اساتید, دیدگاه دانشجویان Effective teaching, educational process, professors’ views and students’ views 257 268 http://ijme.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3513-5&slc_lang=fa&sid=1 Davood Tahmasebzadeh sheikhlar داود طهماسب‌زاده شیخلار d.tahmaseb@yahoo.com 7000319475328460067090 7000319475328460067090 Yes Tabriz University دانشگاه تبریز Skandar Fathiazar اسکندر فتحی‌آذر fathiazar@tabrizu.ac.ir 7000319475328460067091 7000319475328460067091 No Tabriz University دانشگاه تبریز Vahideh Jafarian وحیده جعفریان v.jafarian@gmail.com 7000319475328460067092 7000319475328460067092 No Tabriz University دانشگاه تبریز Melika Hamrahzadeh ملیکا همراه‌زاده m.hamrah@yahoo.com 7000319475328460067093 7000319475328460067093 No Tabriz University دانشگاه تبریز Ghasem Zilabi قاسم زیلابی gh.zilabi@yahoo.com 7000319475328460067094 7000319475328460067094 No Tabriz University دانشگاه تبریز