fa راه‌اندازی آزمایشگاه‌های بیوانفورماتیک پزشکی در دانشگاه‌های علوم پزشکی: گزارش یک تجربه آموزش پزشكي مبتني بر نيازهاي جامعه Community Based Medicine مروری Review article <p dir="RTL" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-justify:inter-ideograph;line-height:normal;"><span style="font-family:b yagut;">دست‌یابی به تکنولوژی‌های جدید در علوم زیستی و پزشکی، همچون توالی</span>‌<span style="font-family:b yagut;">یابی نسل بعد، زمینه پیشرفت سریع‌تر از پیش مطالعات را فراهم نموده است. از این رو، حجم بسیار عظیمی از اطلاعات اولیه فراهم می‌گردد و همچنان نیز رو به افزایش است. طراحی سیستم</span>‌<span style="font-family:b yagut;">های پیشرفت‌های که تلفیقی از محاسبات کامپیوتری، علم آمار، تکنولوژی اطلاعات وهوش مصنوعی باشند، جهت ذخیره، پردازش و تفسیر این اطلاعات روبه افزایش، الزامی است(1). علوم ذکرشده با عنوان ابزارهای بیوانفورماتیکی جهت حل مسائل پیچیده زیستی و نتیجه</span>‌<span style="font-family:b yagut;">گیری منطقی به خدمت گرفته می</span>‌<span style="font-family:b yagut;">شوند. ژنومیک، ترانس</span> <span style="font-family:b yagut;">کریپتومیک، پروتئومیک و متابولومیک، زمینه</span>‌<span style="font-family:b yagut;">های اصلی مطالعات بیوانفورماتیک تلقی می</span>‌<span style="font-family:b yagut;">گردند(2). </span></p> <p dir="RTL" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-justify:inter-ideograph;line-height:normal;"><span style="font-family:b yagut;">امروزه، ابزارهای بیوانفورماتیکی متعددی به صورت دسترسی آزاد و</span><span dir="LTR"><span style="font-family:timesnewroman,bold,serif;">online</span></span><span style="font-family:b yagut;"> توسط پایگاه داده</span>‌<span style="font-family:b yagut;">ها و نرم‌افزارهای تحت وب، یا به صورت قابل ذخیره و اجرا در ویندوز با عنوان نرم‌افزار دسک تاپ و یا نرم‌افزارهایی قابل خریداری در اختیار محققان قرارگرفته</span>‌<span style="font-family:b yagut;">اند(3). ظهور ابزارهای بیوانفورماتیکی و محاسبات کامپیوتری انقلابی در مطالعات زیستی و پزشکی ایجادکرده است. این ابزارها برای ذخیره، مدیریت، پردازش و تجزیه تحلیل داده</span>‌<span style="font-family:b yagut;">های خام به دست آمده از تکنیک‌های پیشرفته</span>‌<span style="font-family:b yagut;">ای چون توالی یابی نسل بعد و نتایج مطالعات معتبرمنتشرشده توسعه یافته</span>‌<span style="font-family:b yagut;">اند(4). علاقمندی محققان سراسرجهان و رشد فزاینده دانش در این حیطه‌ی علمی، دست یابی به یافته‌های جدید و ظهور تکنیک‌های پیشرفته، محققان امروز را با حجم گسترده‌ای از داده‌های اولیه روبرو ساخته است. به کارگیری این داده‌های اولیه جهت سرعت بخشیدن به روند مطالعات امری اجتناب‌ناپذیر است. برقراری ارتباط و تفسیر منطقی این حجم از داده‌ها بدون کمک ابزار‌های بیوانفورماتیکی امکان‌پذیر نیست. ابزارهای بیوانفورماتیکی با اهداف عملکردی متنوع و با قابلیت به‌روزرسانی</span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:13.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:b yagut;">های مداوم جهت تسهیل وسرعت بخشید به مطالعات و نتیجه‌گیری‌های دقیق علم فراهم گردیده‌اند. با استفاده ازاین ابزارها در کم‌ترین زمان و با صرف کم‌ترین هزینه می‌توان بر اساس نوع هدف پیشرو به نتایج معتبری دست یافت(5). پس از معرفی ابزارهای بیوانفورماتیکی به جامعه علمی، پیشرفت سریع و گسترده‌ای درمطالعات مربوط به این زمینه به وجود آمد. ظهور این ابزارها آن چنان مورد استقبال محققان واقع شد که به سرعت درصد بالایی از مقالات معتبر منتشرشده به این حوزه اختصاص یافت. معرفی ابزارهای حاضر یا جدید و به کارگیری این ابزارها در مطالعات سلولی-مولکولی و ژنتیکی اصلی ترین مباحث در مقالات مربوطه هستند(6). در حال حاضر شاهد رشد چشم‌گیر به کارگیری این ابزارها در انواع زمینه‌های مطالعاتی در سطح آزمایشگاه و بالین هستیم(7). کاربرد ابزارهای بیوانفورماتیکی مربوطه در آینده نزدیک، نتایج ارزنده‌ای در زمینه‌ی معرفی بیومارکرهای جدید تشخیص، درمان و تهیه‌ی پروفایل اختصاصی به منظور شخصی سازی پزشکی به دست خواهد آمد. بی‌شک بدون دانستن بانک‌های اطلاعاتی و پایگاه‌های داده، پیدا کردن ارتباطات و کاربردی سازی این حجم عظیم اطلاعات امکان‌پذیر نخواهد بود. باتوجه به این که لایسنس این نرم‌افزارها بعضا دارای هزینه‌های زیادی است و بستر سخت‌افزاری پرهزینه‌ای که برای اجرای این نرم‌افزارها نیاز است، وجودآزمایشگاه‌های تخصصی در این حیطه را بیش از قبل ضروری می‌نماید. ازاین رو هدف بیان تجربه طراحی و پیاده‌سازی آزمایشگاه بیوانفورماتیک در دانشگاه‌های علوم پزشکی، گام‌ها و اهداف مشخص آن است. </span></p> <p dir="RTL" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-justify:inter-ideograph;line-height:normal;"></p> <p>Laboratories Medical Bioinformatics set up at Medical Sciences University</p> آزمایشگاه‌های بیوانفورماتیک Laboratories Medical Bioinformatics 134 136 http://ijme.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3650-1&slc_lang=fa&sid=1 Sorayya Ghasemi ثریا قاسمی sorayya.ghasemi@gmail.com 4621697341 7000319475328460060258 Yes Cellular and Molecular Research Center, Shahrekord University of Medical Sciences, Shahrekord, Iran دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد Shahram Tahmasebian شهرام طهماسبیان stahmasebian@gmail.com 7000319475328460060259 7000319475328460060259 No Cellular and Molecular Research Center, Shahrekord University of Medical Sciences, Shahrekord, Iran دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد،