fa تأثیر آموزش نقشه مفهومی بر "مهارت‌های تفکر انتقادی اختصاصی پرستاری" در دانشجویان پرستاری شيوه هاي آموزش Teaching Methods پژوهشی اصیل Original research article مقدمه: پرورش تفکر انتقادی در دانشجویان چالشی است که رویاروی مدرسین پرستاری قرار دارد. در این مطالعه تأثیر آموزش و کاربرد نقشه مفهومی فرایند پرستاری بر مهارت‌های تفکر انتقادی اختصاصی پرستاری در دانشجویان سال چهارم پرستاری مورد بررسی قرار گرفته است. روش‌ها: در این مطالعه شبه تجربی 32 دانشجوی پرستاری سال چهارم شرکت کردند که به طور تصادفی به دو گروه مساوی تقسیم شدند. به منظور آشنایی با نحوه کاربرد نقشه مفهومی مبتنی بر فرایند پرستاری، گروه آزمایش در یک کارگاه آموزشی یک روزه شرکت کردند. از آنها همچنین خواسته شد تا حداقل دو نقشه مفهومی را در حین تجارب بالینی خود ارائه دهند. گروه شاهد تنها در برنامه بالینی متداول شرکت کردند. در پایان هفته دهم، هر دو گروه، بسته آزمون را که شامل 14 سناریو و سه موقعیت آزاد برای سنجش هفده بعد تفکر انتقادی اختصاصی در پرستاری (در دو طبقه مهارت‌های تفکر انتقادی و عادات ذهنی بود) بود دریافت کردند و طی مدت دو هفته کتباً به آن پاسخ دادند. آنها می‌بایست بنویسند که چگونه از هر یک از ابعاد تفکر انتقادی در عملکرد خود استفاده می‌کنند. پاسخ‌های آنها توسط دو نفر کارشناس ارشد پرستاری با استفاده از معیارهای شناسایی هر یک از ابعاد تفکر انتقادی، ارائه استدلال و کیفیت پاسخ دانشجو (تناسب پاسخ با سال تحصیلی) ارزشیابی شد. برای مقایسه میانگین نمرات دو گروه از آزمون من ویتنی یو استفاده شد. نتایج: میانگین نمره کل مهارت‌های شناختی تفکر انتقادی در گروه تجربی (62/13±14/20) بود که تفاوت معناداری با گروه شاهد (52/6±41/6) داشت (001/0>p). همچنین تفاوت میانگین نمره کل عادات ذهنی در گروه تجربی (58/20±68/23) با گروه شاهد (51/5±30/6) به لحاظ آماری معنادار بود (005/0>p). علاوه بر این تفاوت بین دو گروه نیز در یازده بعد از هفده بعد تفکر انتقادی معنادار (01/0α<) بود. نتیجه‌گیری: آموزش و کاربرد نقشه مفهومی در بستر بالینی موجب بهبود تفکر انتقادی در پرستاری می‌شود. تعمیم یافته‌ها مستلزم تکرار پژوهش به ویژه در سال‌های اولیه تحصیلی است. Introduction: Enhancing nursing students' critical thinking is a challenge faced by nursing educators. This study is aimed at determining the effect of clinical concept mapping using nursing process on discipline based critical thinking of 4th year nursing students. Methods: In this quasi-experimental study, a convenient sample of 32 nursing students participated. They were randomly assigned to two groups. The control group was involved just in the usual clinical practice, while the experimental group participated in a one day workshop on clinical concept mapping using nursing process during their usual clinical practice. They were also asked to provide at least two clinical concept maps during their clinical practice. On the 10th week of their clinical practice a post-test was done using a specially designed package consisting of fourteen vignettes and three open response opportunity for measurement of seventeen dimensions of critical thinking in nursing (under two categories of cognitive critical thinking skills and mind habits). Students of both groups were required to write about how they would use a designated critical thinking habit or skill to act in a certain way. The students' responses were evaluated by two raters based on identification of critical thinking, justification and quality (appropriateness of the responses with regard to their level of education) of the student's response. The mean scores of both groups were compared by Mann-Whitney test. Results: Result of the study revealed a significant difference (p<0.001) between the two groups' cognitive critical thinking scores: Experimental group mean score (20.14±13.62) vs the control group mean score (6.41± 6.52).The results also revealed a significant difference (p<0.005) in the scores of mind habits: Experimental group mean score (23.68±20.58) vs the control group mean score(6.30± 5.51). Two groups of study were also significantly different from each other in 11 out of 17 dimensions of critical thinking (p<.01). Conclusion: Teaching and application of clinical concept mapping leads to improvement of critical thinking abilities in nursing students. However, further studies are recommended to generalize this result to nursing students in their earlier stage of education. مهارت‌های تفکر انتقادی، نقشه مفهومی، دانشجویان پرستاری، آموزش بالینی critical thinking skills, concept mapping; nursing students, clinical teaching 756 767 http://ijme.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-102-2&slc_lang=fa&sid=1 Marzieh Moattari مرضیه معطری moattarm@sums.ac.ir 7000319475328460028348 7000319475328460028348 Yes Sara Soleimani سارا سلیمانی soleimanis_sara@yahoo.com 7000319475328460028349 7000319475328460028349 No Neda Jamali Moghaddam ندا جمالی مقدم nedajml@yahoo.com 7000319475328460028350 7000319475328460028350 No Farkhondeh Mehbodi فرخنده مهبودی moattarm@sums.ac.ir 7000319475328460028351 7000319475328460028351 No