Iranian Journal of Medical Education

fa بازنگری و روان‌سنجی پرسشنامه عوامل تنش‌زای آموزش بالینی در دانشجویان علوم پزشکی Revision And Psychometric Evaluation of The Clinical Education Stressors Questionnaire Among Medical Sciences Students آموزش باليني Clinical Teaching پژوهشی اصیل Original research article مقدمه: آموزش بالینی بخش مهمی از آموزش دانشجویان علوم پزشکی می‌باشد که با تنش‌های بسیاری همراه است. در همین راستا، وجود ابزاری دقیق جهت شناسایی این عوامل تنش‌زا به شناخت و اقدامات آتی جهت کاهش این عوامل‌ کمک می‌کند. هدف از مطالعه حاضر بازنگری و روان‌سنجی پرسشنامه عوامل تنش‌زای آموزش بالینی در دانشجویان علوم پزشکی می‌باشد. روش‌ها: مطالعه حاضر از نوع روش‌شناسی بود که در سال 1404 در دانشگاه علوم پزشکی بوشهر انجام گرفت و گام چهارم روش والتز2010(تعیین مدل مفهومی، تعیین اهداف طراحی ابزار، تدوین طرح اولیه، تعیین روایی و پایایی) در آن یعنی روایی و پایایی بر روی پرسشنامه عوامل تنش‌زای آموزش بالینی دانشجویان علوم پزشکی (یزدانخواه فرد و همکاران) انجام شد. جهت روان‌سنجی این ابزار، روایی صوری و روایی محتوا در دو بخش کمی و کیفی صورت گرفت و پایایی درونی پرسشنامه نیز با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ در نرم‌افزار SPSS نسخه 27 بررسی شد. نتایج: در طی فرآیند روان‌سنجی، 13 گویه از نسخه اولیه پرسشنامه عوامل تنش‌زای آموزش بالینی کم شد و تعداد گویه‌ها از 60 به 47 گویه در پنج بُعد ارتباط بین‌فردی (14گویه)، تجربیات بالینی (16گویه)، محیط آموزشی (5گویه)، احساسات ناخوشایند (7 گویه) و تجارب تحقیرآمیز (5 گویه) تغییر یافت. همه گویه‌های باقیمانده این پرسشنامه از امتیاز تاثیر بالاتراز 5/1 برخوردار بودند. همچنین این پرسشنامه از نسبت روایی محتوا 82/0، شاخص روایی محتوا 92/0 و پایایی درونی با ضریب آلفای کرونباخ 82/0 برخوردار است. نتیجه‌گیری: این پرسشنامه‌ از ویژگی‌های روان‌سنجی مطلوب برخوردار است و با توجه به دسترسی محدود به ابزار اختصاصی بررسی عوامل تنش‌زای آموزش بالینی، ابزاری مفید و معتبر جهت شناسایی خلاءهای موجود و ارتقاء آموزش بالینی محسوب می‌گردد. اندازه‌گیری روایی سازه جهت روایی ابعاد پرسشنامه حاضر پیشنهاد می‌گردد. Introduction: Medical education integrates theoretical instruction with clinical training, the latter representing a core component of medical sciences curricula. Clinical training, however, exposes students to a wide range of stressors that can adversely affect their learning, professional development, and overall well-being. Accurately identifying these stressors is essential for informing interventions that reduce stress, improve educational outcomes, support the development of competent healthcare professionals, and ultimately enhance the quality of healthcare services. Although several instruments have been developed to assess stressors in clinical education, many have important methodological and psychometric limitations. Therefore, this study endeavored to revise and evaluate the psychometric properties of the Clinical Education Stressors Questionnaire among medical sciences students. Methods: This methodological study was conducted in 2025 at Bushehr University of Medical Sciences. Following Waltz’s (2010) framework for instrument development, the present study focused on the fourth phase, namely the evaluation of the validity and reliability of the Clinical Education Stressors Questionnaire developed by Yazdankhahfard et al. The original questionnaire comprised 60 items across five dimensions: interpersonal communication, clinical experiences, educational environment, unpleasant feelings, and humiliating experiences. Face validity was assessed both qualitatively and quantitatively by ten students representative of the target population, including students of medicine, nursing, midwifery, operating room technology, and anesthesia. Content validity was evaluated qualitatively and quantitatively by a panel of ten experts in medical education and faculty members from nursing and midwifery with extensive experience in clinical teaching. To assess internal consistency reliability, the questionnaire was administered to a separate sample of 30 students representative of the population, and Cronbach’s alpha coefficients were calculated for each dimension and for the overall scale. Results: During the psychometric evaluation, 13 items were removed from the initial version of the Clinical Education Stressors Questionnaire: two during qualitative content validity assessment, one based on the content validity index, eight based on the content validity ratio, and two following reliability assessment. As a result, the final instrument comprised 47 items across five dimensions: interpersonal communication (14 items), clinical experiences (16 items), educational environment (5 items), unpleasant feelings (7 items), and humiliating experiences (5 items). All retained items achieved an impact score greater than 1.5. The scale also demonstrated acceptable content validity, with a content validity ratio of 0.82 and a content validity index of 0.92. Internal consistency was acceptable overall (Cronbach’s α = 0.82). The Cronbach’s alpha coefficients for the five dimensions were 0.87 for interpersonal communication, 0.86 for clinical experiences, 0.59 for educational environment, 0.76 for unpleasant feelings, and 0.91 for humiliating experiences. Conclusion: The revised questionnaire demonstrated satisfactory psychometric properties and addresses the limited availability of specialized instruments for assessing stressors in clinical education. It therefore provides a useful tool for identifying factors that contribute to stress during clinical training and for informing strategies to improve the clinical learning environment. Future research should examine the construct validity of the questionnaire to further establish the validity of its underlying dimensions. In addition, because the instrument was developed based on the perspectives of faculty members and students at Bushehr University of Medical Sciences, further validation across different universities and student populations is warranted to examine its generalizability and broader applicability.   روان‎‌سنجی, دانشجویان, آموزش, عوامل تنش‌زا, آموزش بالینی Psychometrics, Students, Education, Stressors, Clinical Education 53 60 http://ijme.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-5855-1&slc_lang=fa&sid=1 Neda Omidi ندا امیدی nedaomidi228@gmail.com 2282964845 0009-0005-1823-2568 No Student Research Committee, Faculty of Nursing and Midwifery, Bushehr University of Medical Sciences, Bushehr, Iran. کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بوشهر، ایران. Mohammadreza Yazdankhahfard محمدرضا یزدانخواه فرد m.r.yazdankhah@bpums.ac.ir 7000319475328460097006 7000319475328460097006 Yes Nursing Education Department, School of Nursing and Midwifery, Bushehr University of Medical Sciences, Bushehr, Iran. ﮔﺮوه آموزشی پرستاری، داﻧﺸﻜﺪه پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بوشهر، ایران. Masoud Bahreini مسعود بحرینی m.bahreini@bpums.ac.ir 7000319475328460097007 7000319475328460097007 No Nursing Education Department, School of Nursing and Midwifery, Bushehr University of Medical Sciences, Bushehr, Iran. ﮔﺮوه آموزشی پرستاری، داﻧﺸﻜﺪه پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بوشهر، ایران. Sudabeh Mohamadi سودابه محمدی so.mohammadi@bpums.ac.ir 7000319475328460097008 7000319475328460097008 No Department of Community Medicine, Faculty of Medicine, Bushehr University of Medical Sciences, Bushehr, Iran. گروه پزشکی اجتماعی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بوشهر، ایران.